Epigrafika dhe skulptura

Koleksioni “Epigrafika dhe skulptura” është i përbërë nga objekte muzeore që datojnë që nga koha e bronzit të vonë deri në antikitetin e vonë (shek. XII p.e.s. – shek. IV e.r.), më të shumta nga të cilat janë të periudhës romake (shek. I-III) dhe ato vijnë nga të gjitha pjesët e Republikës së Maqedonisë dhe nga Kosova.

Monumentet epigrafike përfaqësohen nga mbishkrime në gjuhën helene dhe latine. Koleksioni përmban dokumente jashtëzakonisht të rëndësishme dhe të rralla në gur: dekretet, listat e efebëve, dedikimet për perandorët romakë, milliokaze, testamentet … Monumentet private janë përgjithësisht gur varri dhe votive. Gurët e varreve janë më të shumtët në koleksion dhe janë tipologjikisht të llojllojshme: gurët e varreve me mbishkrime dhe relieve, ari, medaljone, sarkofagë, varre të shkruara në shtylla. Me rëndësi të veçantë kanë ata të veteranëve të legjioneve të ushtrisë romake (IV dhe V Maqedonase, VII Claudia dhe IV Skite). Koleksioni përmban rreth dhjetë të tilla të varreve të Tikveshit, unike në ikonografinë e tij dhe karakteristike vetëm për rajonin e Tikveshit.

Monumentet votive përfaqësohen nga mbishkrime, relieve, ari, statuja, statueta, mbathje ose fragmente dhe koka hyjnish. Ato pasqyrojnë besimet në hyjnitë dhe nderimin e kulteve midis maqedonasve antikë në këtë periudhë. Përfaqësime i kushtohen Zeusit, Heras, Artemidës, Herakles, Dionisit, Dioskurëve, Parqeve, Nimfëve, Apolonit, Afërditës, Zbelturdit, Mitrës.

Skulptura përmban statuja, veçanërisht të tipit Herkullanka e Madhe dhe llojin Paliatus të meshkujve, mbathje statuje, statueta, buste, koka mashkullore ose femre, dhe fragmente të statujave të kalorësisë.

Në lapidariumin e Muzeut Arkeologjik të Republikës së Maqedonisë Veriut është bërë një seksion ndarje të monumenteve epigrafike dhe skulpturës nga Maqedonia e Veriut, duke ekspozuar tipologjikisht dhe kronologjikisht gurët monumentet e gurrëve mbi varre dhe votive së bashku me statujat monumentale – arritjet supreme të skulpturës antike në Maqedoninë e Veriut. Vend të veçantë zënë monumentet e gurit të Stibës antike të gjetura në vend gjatë gërmimeve arkeologjike në vitin 1953: mbetjet e Titus Flavius Orestes dhe djalit të tij Filloksen, statujat e Asklepiusit dhe Dionisit, statujat dhe listat e efebëve nga Gimnazioni.

Dr. Sllavica Babamova, epigrafiste, këshilltare-kurator